2. โค
โดยทั่วไปโคถูกแบ่งได้เป็น 3 ประเภท ตามวัตถุประสงค์การใช้ประโยชน์ เช่น โคเนื้อ โคนม และโคอเนกประสงค์ โคชนิดให้เนื้อ(beef type) ได้แก่ พันธุ์อะเบอร์ดีน แองกัส (Aberdeen Angus) เดนเวอร์ (Devon) เฮียร์ฟอร์ด (Hereford) เวสต์ไฮแลนด์ (West Highland) และกัลโลเวย์ (Galloway) โคพันธุ์เหล่านี้เป็นชนิดที่ให้เนื้อในประเทศ อังกฤษ ส่วน ใน อเมริกามีหลายพันธุ์ด้วยกัน ได้แก่ ชอร์ตฮอร์น (Shorthorn) อะเบอร์ดีน แองกัส บราห์มัน (Brahman) และเฮียร์ฟอร์ด (ดังภาพที่ 1.1) นอกจากนี้ยังมีพันธุ์อื่นๆ ซึ่งไม่เป็นที่นิยมเลี้ยงกันมากนัก ได้แก่ พันธุ์เรดโพล (Red Poll) สกอตไฮแลนด์ (Scotch Highland) บีฟมาสเตอร์ (Beefmaster) และ ชาร์เบรย์ (Charbray)
2.1 พันธุ์อเมริกันบราห์มัน พันธุ์อเมริกันบราห์มันหรือเรียกสั้นๆ ว่าบราห์มัน เดิมเป็นโคที่เลี้ยง ในประเทศอินเดียแต่ถูกนำไปเลี้ยงและ ปรับปรุงพันธุ์ในประเทศอเมริกาจนกลายเป็นพันธุ์ ที่เหมาะสำหรับเลี้ยงการในแถบร้อน ผู้เลี้ยงในประเทศไทยส่วนใหญ่ รู้จักหรือคุ้นเคยกับโค พันธุ์นี้อย่างดีและเป็นที่นิยมของเกษตรกรไทยเกือบทั่วประเทศ 2.2 พันธุ์ฮินดูบราซิล พันธุ์ฮินดูบราซิลมีลักษณะทั่วไปคล้ายโคพันธุ์บราห์มัน มีขายาวกว่าและมีส่วนกว้างของลำตัวแคบกว่าพันธุ์ บราห์มันแต่ตัวโตเต็มที่มีน้ำหนักมากกว่า โดยตัว ผู้หนัก 900-1,000 กิโลกรัม ตัวเมีย 600-700 กิโลกรัม ในสมัยหนึ่งได้รับ ความนิยมเลี้ยงมากและมีการรับซื้อลูกโคพันธุ์ในราคาค่อนข้างสูงแต่ในปัจจุบันราคาต่ำลง 2.3 พันธุ์ชอร์ตฮอร์น พันธุ์ชอร์ตฮอร์นมีถิ่นกำเนิดในภาคเหนือของประเทศอังกฤษ พันธุ์ นี้เป็นต้นกำเนิดของโคเนื้อพันธุ์อื่นๆ ตัวผู้ โตเต็มที่มีน้ำหนักประมาณ 900-1,000 กิโลกรัม ตัวเมียที่โตเต็มที่มีน้ำหนักประมาณ 800 กิโลกรัม 2.4 พันธุ์เฮียร์ฟอร์ด มีถิ่นกำเนิดอยู่ในภาคกลางของประเทศอังกฤษ เป็นพันธุ์ที่รู้จักกันดี ทั่วโลกและได้รับความนิยมจากประเทศ ต่างๆ เนื่องจากมีลักษณะของโคเนื้อที่สมบูรณ์จึง มักเลี้ยงเป็นอุตสาหกรรมโคเนื้อ เมื่อโตเต็มที่จะมีขนาดกลางถึงขนาด ใหญ่ มีขนาดใหญ่ เป็นที่สองรองจากโคพันธุ์ชอร์ตฮอร์น 2.5 พันธุ์กำแพงแสน โคพันธุ์กำแพงแสนได้จากการปรับปรุงพันธุ์โคพื้นเมืองของไทย ซึ่ง มีคุณสมบัติที่ดีเลิศในเรื่องความ สมบูรณ์ พันธุ์คือเป็นสัดเร็ว ผสมติดง่าย ได้ลูกทุกปี ทั้งๆ ที่ได้รับอาหารไม่ค่อยสมบูรณ์นัก แต่เนื่องจากโคพื้นเมืองของไทย ไม่สามารถนำมาเลี้ยง เป็นโคขุนในระบบธุรกิจได้เพราะมีขนาดตัวเล็กและโตช้าจึงมีการปรับปรุงพันธุ์โคพื้นเมือง โดยการ นำโค บราห์มันมาผสมเพื่อให้ได้ลูกที่มีขนาดใหญ่และโตเร็วขึ้น 2.6 พันธุ์ชาโรเลส์ โคพันธุ์ชาโรเลส์มีถิ่นกำเนิดในประเทศฝรั่งเศส ประเทศที่นิยมเลี้ยงมาก ได้แก่ ฝรั่งเศสและสหรัฐอเมริกา ขนาดตัวผู้เมื่อโตเต็มที่หนัก 1,000 กิโลกรัม ตัวเมีย หนัก 800-850 กิโลกรัม 2.7 พันธุ์ซานตาเกอทรูดีส โคพันธุ์ซานตาเกอทรูดีสจัดเป็นโคเนื้อพันธุ์ใหม่ที่ผสมขึ้นเพื่อเลี้ยงใน เขตที่มีอากาศร้อน โคพันธุ์นี้มีกำ เนิดในรัฐเท็กซัส ประเทศสหรัฐอเมริกา การผสมพันธุ์ใช้โคพันธุ์อินเดียที่มีอยู่ในอเมริกาผสมข้ามพันธุ์กับโคพันธุ์ชอร์ต ฮอร์น พันธุ์นี้ได้รับความ นิยมในประเทศไทยพอประมาณและสามารถหาซื้อพันธุ์ได้ไม่ยากนัก แต่เกษตรกรไทยยัง ไม่ยอม รับพันธุ์นี้มากเท่ากับพันธุ์บราห์มัน 2.8 พันธุ์เดราต์มาสเตอร์ พันธุ์นี้มีถิ่นกำเนิดในตอนเหนือของประเทศออสเตรเลีย ลักษณะและสีของลำตัวโดยทั่วไปคล้ายกับโค พันธุ์ซานตาเกอทรูดีส ทนร้อนแห้งแล้งได้ดีพอสมควร แต่ไม่ทนต่อสภาพแวดล้อมที่ร้อนและชื้นมาก พันธุ์เดราต์มาส เตอร์มีเลือดของพันธุ์บราห์ฃมันประมาณครึ่งหนึ่ง อีกครึ่งหนึ่งเป็นโคพันธุ์อื่นๆ 2.9 พันธุ์แองกัส พันธุ์แองกัสมีถิ่นกำเนิดในประเทศสกอตแลนด์แต่ประเทศที่เลี้ยงกันมากคือ สหรัฐอเมริกาและอังกฤษ ขนาดโตเต็มที่ตัวผู้หนัก 900 กิโลกรัม ส่วนตัวเมียหนักประมาณ 750 กิโลกรัม 2.10 พันธุ์พื้นเมืองของไทย โคพันธุ์พื้นเมืองของไทย แต่เดิมคาดว่าจะมีรูปร่างลักษณะเป็นแบบเดียวกันและมีสันนิษฐานว่าอยู่ ในแถบตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอินเดีย โคพันธุ์ไทยเติบโตค่อนข้างช้าและจะโตเต็มที่เมื่ออายุประมาณ 5-6 ปี โคไทยที่เลี้ยงทั่วไปมีขนาดเล็กจึงไม่นิยมเลี้ยงกัน
สำหรับโคนม(dairy type) พันธุที่สำคัญ ได้แก่ เจอร์นซี(Guernsey) เจอร์ซี (Jersey) และฟรีเชียน(Friesian) ส่วนโคชนิดอเนกประสงค์(dual-purpose type) นั้นเป็น โคซึ่งเลี้ยงเพื่อให้นม เมื่อปลดจากการให้นมจะสามารถขุน เป็นโคเนื้อเพื่อให้เนื้อได้ ได้แก่ พันธุ์เดกซ์เตอร์(Dexter) เซาต์เดนเวอร์(South-Devon) ชอร์ตฮอร์นเรด (Shorthorn Red) พันธุ์อเมริกันบราห์มัน(American Brahman)
2.1 พันธุ์อเมริกันบราห์มัน พันธุ์อเมริกันบราห์มันหรือเรียกสั้นๆ ว่าบราห์มัน เดิมเป็นโคที่เลี้ยง ในประเทศอินเดียแต่ถูกนำไปเลี้ยงและ ปรับปรุงพันธุ์ในประเทศอเมริกาจนกลายเป็นพันธุ์ ที่เหมาะสำหรับเลี้ยงการในแถบร้อน ผู้เลี้ยงในประเทศไทยส่วนใหญ่ รู้จักหรือคุ้นเคยกับโค พันธุ์นี้อย่างดีและเป็นที่นิยมของเกษตรกรไทยเกือบทั่วประเทศ 2.2 พันธุ์ฮินดูบราซิล พันธุ์ฮินดูบราซิลมีลักษณะทั่วไปคล้ายโคพันธุ์บราห์มัน มีขายาวกว่าและมีส่วนกว้างของลำตัวแคบกว่าพันธุ์ บราห์มันแต่ตัวโตเต็มที่มีน้ำหนักมากกว่า โดยตัว ผู้หนัก 900-1,000 กิโลกรัม ตัวเมีย 600-700 กิโลกรัม ในสมัยหนึ่งได้รับ ความนิยมเลี้ยงมากและมีการรับซื้อลูกโคพันธุ์ในราคาค่อนข้างสูงแต่ในปัจจุบันราคาต่ำลง 2.3 พันธุ์ชอร์ตฮอร์น พันธุ์ชอร์ตฮอร์นมีถิ่นกำเนิดในภาคเหนือของประเทศอังกฤษ พันธุ์ นี้เป็นต้นกำเนิดของโคเนื้อพันธุ์อื่นๆ ตัวผู้ โตเต็มที่มีน้ำหนักประมาณ 900-1,000 กิโลกรัม ตัวเมียที่โตเต็มที่มีน้ำหนักประมาณ 800 กิโลกรัม 2.4 พันธุ์เฮียร์ฟอร์ด มีถิ่นกำเนิดอยู่ในภาคกลางของประเทศอังกฤษ เป็นพันธุ์ที่รู้จักกันดี ทั่วโลกและได้รับความนิยมจากประเทศ ต่างๆ เนื่องจากมีลักษณะของโคเนื้อที่สมบูรณ์จึง มักเลี้ยงเป็นอุตสาหกรรมโคเนื้อ เมื่อโตเต็มที่จะมีขนาดกลางถึงขนาด ใหญ่ มีขนาดใหญ่ เป็นที่สองรองจากโคพันธุ์ชอร์ตฮอร์น 2.5 พันธุ์กำแพงแสน โคพันธุ์กำแพงแสนได้จากการปรับปรุงพันธุ์โคพื้นเมืองของไทย ซึ่ง มีคุณสมบัติที่ดีเลิศในเรื่องความ สมบูรณ์ พันธุ์คือเป็นสัดเร็ว ผสมติดง่าย ได้ลูกทุกปี ทั้งๆ ที่ได้รับอาหารไม่ค่อยสมบูรณ์นัก แต่เนื่องจากโคพื้นเมืองของไทย ไม่สามารถนำมาเลี้ยง เป็นโคขุนในระบบธุรกิจได้เพราะมีขนาดตัวเล็กและโตช้าจึงมีการปรับปรุงพันธุ์โคพื้นเมือง โดยการ นำโค บราห์มันมาผสมเพื่อให้ได้ลูกที่มีขนาดใหญ่และโตเร็วขึ้น 2.6 พันธุ์ชาโรเลส์ โคพันธุ์ชาโรเลส์มีถิ่นกำเนิดในประเทศฝรั่งเศส ประเทศที่นิยมเลี้ยงมาก ได้แก่ ฝรั่งเศสและสหรัฐอเมริกา ขนาดตัวผู้เมื่อโตเต็มที่หนัก 1,000 กิโลกรัม ตัวเมีย หนัก 800-850 กิโลกรัม 2.7 พันธุ์ซานตาเกอทรูดีส โคพันธุ์ซานตาเกอทรูดีสจัดเป็นโคเนื้อพันธุ์ใหม่ที่ผสมขึ้นเพื่อเลี้ยงใน เขตที่มีอากาศร้อน โคพันธุ์นี้มีกำ เนิดในรัฐเท็กซัส ประเทศสหรัฐอเมริกา การผสมพันธุ์ใช้โคพันธุ์อินเดียที่มีอยู่ในอเมริกาผสมข้ามพันธุ์กับโคพันธุ์ชอร์ต ฮอร์น พันธุ์นี้ได้รับความ นิยมในประเทศไทยพอประมาณและสามารถหาซื้อพันธุ์ได้ไม่ยากนัก แต่เกษตรกรไทยยัง ไม่ยอม รับพันธุ์นี้มากเท่ากับพันธุ์บราห์มัน 2.8 พันธุ์เดราต์มาสเตอร์ พันธุ์นี้มีถิ่นกำเนิดในตอนเหนือของประเทศออสเตรเลีย ลักษณะและสีของลำตัวโดยทั่วไปคล้ายกับโค พันธุ์ซานตาเกอทรูดีส ทนร้อนแห้งแล้งได้ดีพอสมควร แต่ไม่ทนต่อสภาพแวดล้อมที่ร้อนและชื้นมาก พันธุ์เดราต์มาส เตอร์มีเลือดของพันธุ์บราห์ฃมันประมาณครึ่งหนึ่ง อีกครึ่งหนึ่งเป็นโคพันธุ์อื่นๆ 2.9 พันธุ์แองกัส พันธุ์แองกัสมีถิ่นกำเนิดในประเทศสกอตแลนด์แต่ประเทศที่เลี้ยงกันมากคือ สหรัฐอเมริกาและอังกฤษ ขนาดโตเต็มที่ตัวผู้หนัก 900 กิโลกรัม ส่วนตัวเมียหนักประมาณ 750 กิโลกรัม 2.10 พันธุ์พื้นเมืองของไทย โคพันธุ์พื้นเมืองของไทย แต่เดิมคาดว่าจะมีรูปร่างลักษณะเป็นแบบเดียวกันและมีสันนิษฐานว่าอยู่ ในแถบตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอินเดีย โคพันธุ์ไทยเติบโตค่อนข้างช้าและจะโตเต็มที่เมื่ออายุประมาณ 5-6 ปี โคไทยที่เลี้ยงทั่วไปมีขนาดเล็กจึงไม่นิยมเลี้ยงกัน
สำหรับโคนม(dairy type) พันธุที่สำคัญ ได้แก่ เจอร์นซี(Guernsey) เจอร์ซี (Jersey) และฟรีเชียน(Friesian) ส่วนโคชนิดอเนกประสงค์(dual-purpose type) นั้นเป็น โคซึ่งเลี้ยงเพื่อให้นม เมื่อปลดจากการให้นมจะสามารถขุน เป็นโคเนื้อเพื่อให้เนื้อได้ ได้แก่ พันธุ์เดกซ์เตอร์(Dexter) เซาต์เดนเวอร์(South-Devon) ชอร์ตฮอร์นเรด (Shorthorn Red) พันธุ์อเมริกันบราห์มัน(American Brahman)
